නල්ලූර් කෝවිල
යාපනයේ හදවතෙහි, සුවඳ දුම් සුවඳ කෝවිල් සීනු නාදය හා බෙර හඬ සමඟ මුසුවන තැන, දැවැන්ත නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිල පිහිටා ඇත. අහස දෙසට විහිදෙන උස් ගෝපුරම සහ නිවර්තන හිරු රැසින් දිදුලන රන්වන් කුළුණු සහිත මෙම කෝවිල, වාස්තු විද්යාත්මක ආශ්චර්යයකට වඩා වැඩි යමක් වේ. එය ඇදහිල්ලේ නොනැසී පැවැත්මට සාක්ෂියකි, සංස්කෘතික ඔරොත්තු දීමේ සංකේතයකි, සහ ශ්රී ලංකාවේ දෙමළ හින්දු ප්රජාවගේ අධ්යාත්මික හද ගැස්මයි.
නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිලේ කතාව වසර දහසකටත් වඩා ඈතට, එනම් ක්රි.ව. 948 දක්වා දිව යයි. මුරුගන් දෙවියන් වෙනුවෙන් ඉදිවූ පළමු කෝවිල “කුරුක්කල් වලවු” නම් භූමියේ ස්ථාපිත වූයේ එකලය. මෙම මුල් දේවස්ථානය, ශ්රී ලංකාවේ වඩාත්ම වැදගත් හින්දු කෝවිලක් බවට පත්වීමට නියමිතව තිබූ දෙයට අඩිතාලම දැමීය. එය කාලයාගේ විනාශයන් සහ යටත් විජිත ආක්රමණවල ප්රචණ්ඩත්වය ඉක්මවා ගිය භක්තියේ ස්ථානයක් විය. 13 වන සියවස වන විට කෝවිල කීර්තියෙන් හා ශ්රී විභූතියෙන් වර්ධනය විය. වැදගත් දෙමළ ඓතිහාසික ලේඛනයක් වන “යාල්පාන වෛපව මාලෙයි” ට අනුව, බලවත් යාපනයේ රජු වූ කාලිංග මාඝගේ අමාත්යවරයෙකු වූ පුවනේය වාකු විසින් මෙම කාලයේදී කෝවිල සැලකිය යුතු ලෙස සංවර්ධනය කරන ලදී. මෙය නල්ලූර් නගරය, ක්රි.ව. 1215 සිට 1619 දක්වා පැවති සමෘද්ධිමත් දෙමළ රාජධානියක් වූ යාපනය රාජධානියේ අගනුවර ලෙස වැජඹුණු යුගයකි. කෝවිල හුදෙක් පූජනීය ස්ථානයක් ලෙස පමණක් නොව, රාජකීය අනුග්රහයේ සහ උතුරු රාජධානියේ සංස්කෘතික දියුණුවේ සංකේතයක් ලෙස ද නැගී සිටියේය.
15 වන සියවසේ මැද භාගය නල්ලූර් වෙත සහ එහි පූජනීය කෝවිලට නාටකාකාර පෙරළියක් ගෙන ආවේය. 1450 දී, කෝට්ටේ රාජධානියේ හයවන පරාක්රමබාහු රජුගේ හදාගත් පුත්රයා වූ සපුමල් කුමාරයා, යාපනය රාජධානිය දකුණේ අධිපත්යය යටතට ගැනීමට උතුරට හමුදා මෙහෙයුමක් දියත් කළේය. දෙමළ රජු වූ කනකසූරිය සිංකైආරියන් පලවා හැරීමෙන් පසු සපුමල් කුමාරයා යාපනයේ පාලකයා ලෙස ස්ථාපිත විය. ඔහුගේ මුල් පාලන සමය පීඩනයෙන් සහ සංස්කෘතික මකා දැමීමෙන් සලකුණු විය. නල්ලූර් කෝවිල විනාශ කරන ලද අතර, දෙමළ අනන්යතාවය යටපත් කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස අගනුවරට “ශ්රී රංගබෝධි භුවනේශුබාගු” යන සිංහල නම ලබා දෙන ලදී. එහෙත් මෙම අඳුරු පරිච්ඡේදය තුළ පරිවර්තනයේ සහ පසුතැවිල්ලේ සුවිශේෂී කතාවක් අන්තර්ගත වේ.
සපුමල් කුමාරයා සිය විනාශකාරී ක්රියාවන් ගැන පසුතැවිලි වීමට පටන් ගත්තේය. සමහරවිට ප්රදේශයේ ජනතාවගේ භක්තියෙන් පෙලඹී හෝ සැබෑ අධ්යාත්මික පිබිදීමක් අත්විඳිමින් ඔහු, අභිලාෂකාමී ප්රතිසංස්කරණ වැඩසටහනක් ආරම්භ කළේය. 1457 දී ආරම්භ කරමින්, ඔහු විසින්ම විනාශ කරන ලද කෝවිල නැවත ගොඩනැගීමට නියෝග කළේය. නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිලේ මෙම තෙවන නිර්මාණය, මුරුගන් දෙවියන්ට පමණක් නොව, ගැලවීමේ හැකියාවට සහ පූජනීය ස්ථාන දේශපාලන සීමාවන් ඉක්මවා යන බව පිළිගැනීමට ද ස්මාරකයක් ලෙස නැගී සිටියේය.1467 දී තම පියාගේ මරණයෙන් පසු රාජ්යත්වය භාර ගැනීමට සපුමල් කුමරු නැවත කෝට්ටේ වෙත කැඳවූ විට, දෙමළ රාජධානිය ඉක්මනින්ම යළි ස්ථාපිත විය. ඔහු නැවත ගොඩනැගූ කෝවිල පෙරටත් වඩා ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවෙන් යුතුව, දෙමළ හින්දු වන්දනාවේ සහ සංස්කෘතික අනන්යතාවයේ කේන්ද්රස්ථානයක් බවට පත්විය.
17 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී නල්ලූර් වෙත නව සහ වඩාත් සම්පූර්ණ විනාශයක් පැමිණියේය. පෘතුගීසීන්, යටත් විජිත ආධිපත්යය සහ කතෝලික ආගමට හැරවීම උද්යෝගයෙන් ලුහුබැඳීමේදී, හින්දු කෝවිල් ඔවුන්ගේ අභිලාෂයන්ට බාධාවක් ලෙස සැලකූහ. 1624 දී පෘතුගීසි අණදෙන නිලධාරී ෆිලිපේ ද ඔලිවෙයිරා යාපනය රාජධානිය යටත් කරගෙන එහි සංස්කෘතික උරුමය ක්රමානුකූලව මකා දැමීමට පටන් ගත්තේය. දැවැන්ත නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිල අත්තිවාරම් දක්වාම විනාශ කරන ලදී. රාජකීය මාලිගා ගොඩනැගිලි සහ නල්ලූර්හි අතීත ශ්රී විභූතිය ගැන කතා කළ සෑම ව්යුහයක්ම ඒ ආකාරයෙන්ම විනාශ විය. යටත් විජිත ආධිපත්යයේ සංකේතාත්මක ක්රියාවක් ලෙස, පෘතුගීසීන් කෝවිල් නටබුන් මත දේවස්ථාන කිහිපයක් ඉදි කළහ. අද, නල්ලූර්හි ශාන්ත ජේම්ස් දේවස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ, එකල කන්දස්වාමි කෝවිලේ මුල් භූමිය වූ ස්ථානයේ ය. එය එක් ඇදහිල්ලක පූජනීය භූමියක් මත තවත් ඇදහිල්ලක් වචනාර්ථයෙන්ම ගොඩනැගුණු භූගෝලීය සිතියමක් මෙනි. ශතවර්ෂයකට වැඩි කාලයක් යාපනයේ හින්දු ප්රජාවට තමන්ගේ යැයි කිව හැකි දැවැන්ත කෝවිලක් නොතිබුණි. එහෙත් කුඩා දේවාලවල, ගෘහස්ථ පූජාසනවල සහ අහිමි වූ දේ පිළිබඳ සාමූහික මතකය තුළ ඇදහිල්ල නොනැසී පැවතුනි.
17 වන සියවසේ මැද භාගයේ ලන්දේසි යටත් විජිත පාලනයේ පැමිණීමත් සමඟ තරමක් ඉවසිලිවන්ත වාතාවරණයක් ඇති විය. තවමත් විදේශීය ආධිපත්යය යටතේ වුවද, හින්දු ප්රජාවට ඔවුන්ගේ ඇදහිල්ල වඩාත් විවෘතව පිළිපැදීමට අවස්ථා ලැබුණි. නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිල නැවත ගොඩනැගීමට අධිෂ්ඨානශීලී උත්සාහයක් මතු වූයේ මෙම සන්දර්භය තුළ ය. කෝවිලේ ගැලවුම්කරුවා බවට පත්වූයේ, ලන්දේසි පරිපාලනයේ ෂ්රොෆ් (මුදල් නිලධාරියෙකු) ලෙස සේවය කළ, “දොන් ජුවන්” ලෙසද හැඳින්වූ රඝුනාත මාපාන මුදලිතුමාය. 1734 දී, ක්රිෂ්ණා සුභා අයියර් වැනි ප්රධාන ප්රජා නායකයින්ගේ සහ පුළුල් දෙමළ ප්රජාවගේ සහයෝගය ඇතිව, රඝුනාත මාපාන මුදලිතුමා කෝවිලේ සිව්වන නිර්මාණය ගොඩනැගීමේ අභිලාෂකාමී ව්යාපෘතිය ආරම්භ කළේය. විනාශයේ දීර්ඝ ඉතිහාසය සැලකිල්ලට ගනිමින්, ඉදිකරන්නන් ප්රායෝගෝගික ප්රවේශයක් අනුගමනය කළහ. පුරාණ කුරුක්කල් වලවු භූමියේ ගොඩනැගීමට අවසර ලබාගෙන තිබූ අතර, ආරම්භක ඉදිකිරීම හිතාමතාම චාම් එකක් විය. ගඩොල් සහ ගල් බිත්ති සහිත සරල තල් අතු වහලක් විය. දේවස්ථානයේ හදවතෙහි, ඔවුන් මුරුගන් දෙවියන්ගේ පූජනීය හෙල්ලය වන ‘වේල්’ තැන්පත් කළ අතර, වන්දනාමාන සඳහා තිබුණේ කුඩා ශාලා දෙකක් පමණි. අරමුණ වූයේ ක්ෂණික ශ්රී විභූතිය නොව, සදාකාලික පැවැත්මයි.
1749 දී කෝවිල නිම කරන තෙක් ඉදිකිරීම් කටයුතු සිදු විය. උගත් බ්රාහ්මණයෙකු වූ ක්රිෂ්ණාඅයියර් මෙම පුනර්ජීවනය වූ කෝවිලේ පළමු පූජකවරයා බවට පත්විය. රඝුනාත මාපාන මුදලිතුමාගේ පරම්පරාව, එහි නඩත්තුව සහ ක්රමානුකූල වැඩිදියුණු කිරීම සහතික කරමින්, පරම්පරා ගණනාවක් පුරා කෝවිලේ භාරකරුවන් ලෙස සේවය කළහ.
වර්ධනය සහ ශ්රී විභූතිය
19 වන සියවසේදී, මෙම කෝවිල චාම් ගොඩනැගිල්ලක සිට අද දකින දැවැන්ත සංකීර්ණය දක්වා පරිවර්තනය වීම සිදුවිය. විශේෂයෙන්ම 1890 ගණන්වල සිට, පුළුල් ප්රතිසංස්කරණ මගින් කෝවිලේ පැරණි ශ්රී විභූතිය ප්රතිෂ්ඨාපනය කර එය ඉක්මවා යන ලදී. සරල ව්යුහය, විසිතුරු ලෙස කැටයම් කරන ලද ගෝපුරම්, සංකීර්ණ ලෙස නිර්මාණය කරන ලද මණ්ඩපම් සහ විශ්මය ජනක මූර්ති නිර්මාණ ඇතුළත් ද්රවිඩ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට මග පෑදීය. අද වන විට, කෝවිල් සංකීර්ණය දළ වශයෙන් අක්කර හයක් පුරා විහිදී ඇති අතර ප්රධාන දිශාවන්ට මුහුණලා ගෝපුරම් හතරක් ඇත. ප්රධාන නැගෙනහිර ගෝපුරම මහල් නවයක් උසට නැගී ඇති අතර, විවිධ දෙවිවරුන් සහ හින්දු පුරාණෝක්තිවල දර්ශන නිරූපණය කරන මූර්ති සිය ගණනකින් සරසා ඇත. ගංගා නදියේ පූජනීය ජලය අඩංගු යැයි කියන රන් කලසමක් එහි මුදුන අලංකාර කරයි. ඇතුළත, මණ්ඩපයෙහි රන් කුළුණු 48 ක් ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම සංකීර්ණ කැටයම්වලින් ආවරණය වී ඇත. එය ශ්රී ලංකාවේ විශාලතම ගෝපුරම ලෙස සැලකෙන අතර, ඇදහිල්ලේ ප්රදීපයක් ලෙස බොහෝ දුර සිට දැකගත හැකිය. නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිල යනු හුදෙක් වාස්තු විද්යාත්මක ස්මාරකයකට වඩා බෙහෙවින් එහා ගිය, භක්තියේ සජීවී කේන්ද්රස්ථානයකි. සෑම වසරකම, සාමාන්යයෙන් ජූලි සහ අගෝස්තු අතර පවත්වනු ලබන දින 25 ක උත්සවයක් කෝවිල විසින් පවත්වනු ලබන අතර, එයට ශ්රී ලංකාව පුරා සහ ලොව පුරා දෙමළ ඩයස්පෝරාවෙන් ලක්ෂ සංඛ්යාත බැතිමතුන් ආකර්ෂණය කර ගනී.
උත්සවය ආරම්භ වන්නේ උත්සවශ්රීයෙන් කොඩිය එසවීම වන ‘කොඩියේට්රම්’ සමඟින් වන අතර, අභිෂේකම් (දේව ප්රතිමාව ස්නානය කරවීම), ගිනි පූජා සහ විචිත්රවත් පූජා ඇතුළු දෛනික චාරිත්ර වාරිත්ර හරහා ඉදිරියට යයි. පරිසරය පූජනීය ගායනා, බෙරවල රිද්මයානුකූල හඬ සහ නාදස්වරම්හි විචිත්රවත් නාද රටා වලින් පිරී යයි. 21 වන දින, දර්ශනීය ‘තේර් තිරුවියා හෙවත් රථ පෙරහැර පැවැත්වෙන අතර, එහිදී බැතිමතුන් සිය ගණනකගේ දෑතින් අදිනු ලබන අලංකාර ලෙස සරසන ලද රථයකින් දේව ප්රතිමාව වීදි සංචාරය කරවනු ලැබේ. 23 වන දිනය ‘සප්පරම්’ සඳහා වෙන්වී ඇති අතර, රටේ උසම ජංගම ව්යුහයන් අතරට ගැනෙන දැවැන්ත දෝලාවන් මෙහිදී දැකගත හැකිය. බැතිමතුන් බිම පෙරළීම, කාවඩි (සැරසූ රාමු) රැගෙන යාම සහ ගිනි පෑගීම වැනි විවිධ ආකාරයේ ශරීර දණ්ඩන හරහා තම ඇදහිල්ල ප්රදර්ශනය කරති. උත්සවය අවසන් වන්නේ ‘තීර්ථම්’ හෙවත් දිය කැපීමේ මංගල්යයෙනි. එය පූජනීය සමයේ අවසානය සනිටුහන් කරන ස්නානය සහ පවිත්ර වීමේ සංකේතාත්මක චාරිත්රයකි.
අනන්යතාවයේ සහ ඔරොත්තු දීමේ සංකේතයක්
පශ්චාත්-යටත්විජිත යුගයේදී, නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිල හුදෙක් පූජනීය ස්ථානයක භූමිකාව ඉක්මවා යමින්, දෙමළ සංස්කෘතික අනන්යතාවයේ සහ ඔරොත්තු දීමේ ප්රබල සංකේතයක් බවට පත්ව ඇත. සියවස් ගණනාවක යටත් විජිත පාලනය, සංස්කෘතික මර්දනය සහ මෑතකාලීන සිවිල් ගැටුම් විඳදරාගත් ප්රජාවකට, ඇදහිල්ල සහ සංස්කෘතිය මකා දැමීමේ උත්සාහයන්ගෙන් නොනැසී පැවතිය හැකි බවට මෙම කෝවිල සාක්ෂියක් ලෙස නැගී සිටී. මෙම කෝවිල දෙමළ ඩයස්පෝරාවට කෙතරම් වැදගත් ද යත්, යුරෝපයේ සහ උතුරු ඇමරිකාවේ බොහෝ කෝවිල් නල්ලූර් කන්දස්වාමි නමින් නම් කර ඇති අතර, ඒවා තම මුතුන් මිත්තන්ගේ නිජබිමෙන් බොහෝ ඈත සිටින ප්රජාවන් සඳහා සංස්කෘතික නැංගුරම් ලෙස සේවය කරයි. මෙම විදේශීය කෝවිල් හුදෙක් පූජනීය ස්ථාන ලෙස පමණක් නොව, භාෂාව, සිරිත් විරිත් සහ සාමූහික මතකය ආරක්ෂා කරන ආයතන ලෙස ද ක්රියා කරයි. නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිලේ කතාව විනාශයේ සහ පුනර්ජීවනයේ, පීඩනයේ සහ ප්රතිරෝධයේ, අහිමිවීමේ සහ නැවත ලබාගැනීමේ කතාවකි. ආක්රමණ, යටත්විජිතවාදය සහ ආගමික උන්මාදය මගින් තුන් වතාවක් විනාශ වූ මෙම කෝවිල, සෑම අවස්ථාවකදීම තම අරමුණෙහි වඩාත් අධිෂ්ඨානශීලීව සහ එය සේවය කරන ප්රජාවගේ අනන්යතාවයට වඩාත් කේන්ද්රීයව නැවත නැගී සිට ඇත.
අද යාපනය පුරා කෝවිල් සීනු නාදය දසත පැතිර යනවිට, ඒවා රැගෙන යන්නේ වසර දහසක භක්තියේ දෝංකාරයයි. ඒවා රජවරුන් සහ අමාත්යවරුන් ගැන, යටත් විජිත ආක්රමණිකයන් සහ ප්රජා නායකයින් ගැන, තමන්ට එරෙහිව පෙළගැසුණු බලවේගවලට වඩා ශක්තිමත් වූ ඇදහිල්ලක් තිබූ සාමාන්ය බැතිමතුන් ගැන කතා කරයි. නල්ලූර් කන්දස්වාමි කෝවිල පූජනීය ෆීනික්ස්වරයෙකු ලෙස නැගී සිටින අතර, එහි රන්වන් ගෝපුරම නිවර්තන හිරු රැසින් දිදුලයි. එය ඇදහිල්ලේ නොසැලෙන ආත්මයට සහ සංස්කෘතික මතකයේ සදාකාලික බලයට සාක්ෂියකි. මුරුගන් දෙවියන්ගේ ආශිර්වාදය පතන වන්දනාකරුවන් වේවා, එහි වාස්තු විද්යාත්මක ශ්රී විභූතිය විස්මයට පත්වන නරඹන්නන් වේවා, එහි දොරටු තුළින් ගමන් කරන අයට, මෙම කෝවිල ගැඹුරු පාඩමක් කියා දෙයි. පූජනීය දේ සැබවින්ම විනාශ කළ නොහැකි බවත්, එය පරිවර්තනය කළ හැකි පමණක් බවත්, විනාශයේ අළු මතින් පෙර තිබූ දෙයට වඩා ලස්සන හා අර්ථවත් දෙයක් නැගී සිටිය හැකි බවත් ය.
