කිරි වෙහෙර
කතරගම පුදබිමේ පිහිටා ඇති ඓතිහාසික කිරිවෙහෙර රජමහා විහාරය, ලාංකීය බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉහළම ගෞරවයට පාත්ර වූ සොළොස්මස්ථානවලින් එකකි. මෙම චෛත්යය ක්රිස්තු පූර්ව 6 වන සියවසේදී මහාසේන රජතුමා විසින් ඉදිකළ බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. බුදුන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කළ තෙවන ගමනේදී කතරගම ප්රදේශයට වැඩම කර, මහාසේන රජු ඇතුළු පිරිසට දහම් දෙසූ ස්ථානයේ මෙම ස්ථූපය ඉදිකර ඇති බව විශ්වාස කෙරේ.
කිරිවෙහෙර චෛත්යය උසින් අඩි 95ක් පමණ වන අතර එහි වටප්රමාණය අඩි 280ක් පමණ වේ. මෙම ස්ථූපය තුළ බුදුන් වහන්සේ වැඩසිටි රන් ආසනයක් සහ උන්වහන්සේගේ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා තැන්පත් කර ඇති බව ජනප්රවාදයේ එයි. වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ වනාන්තරයෙන් වැසී තිබූ මෙම පුණ්ය භූමිය, පසුකාලීනව ප්රතිසංස්කරණය කර වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන අලංකාර සුදු පැහැති ස්ථූපයක් ලෙස සංරක්ෂණය කර ඇත.
වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන කතරගම පෙරහැර සමයේදී කිරිවෙහෙර කේන්ද්ර කරගනිමින් විශේෂ ආගමික වතාවත් රාශියක් සිදු කෙරේ. මැණික් ගඟෙන් දිය නා පවිත්ර වන බැතිමතුන් පළමුව කිරිවෙහෙර වැඳපුදා ගෙන පසුව කතරගම දේවාලය වෙත යාම සාමාන්ය සිරිතයි. නිසල පරිසරයක පිහිටා ඇති මෙම මහා සෑය, ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ උරුමය සහ සංස්කෘතික අනන්යතාවය විහිදා දක්වන සජීවී ස්මාරකයකි.
පුරාවිද්යාත්මක වටිනාකම සහ රජවරුන්ගේ දායකත්වය
බොහෝ දෙනා මෙම ස්තූපය මහාඝෝෂ රජුගේ නිර්මාණයක් ලෙස හඳුනා ගත්තද, ඉතිහාසඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ විවිධ යුගවල රජවරුන් මෙහි ප්රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදු කර ඇති බවයි. විශේෂයෙන්ම ක්රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසේදී ලංජිතිස්ස රජු මෙම ස්තූපයට "තම්බපණ්ණි" ගලින් නිම කළ මල් ආසන පූජා කළ බවත්, පළමුවන විජයබාහු සහ දෙවන පරාක්රමබාහු වැනි රජවරුන් ස්තූපයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කටයුතු කළ බවත් ශිලා ලේඛන මගින් තහවුරු වේ.
ස්තූපයේ අභ්යන්තර ව්යුහය
පුරාවිද්යා කැණීම් සහ ඓතිහාසික වාර්තාවලට අනුව, කිරිවෙහෙර චෛත්යය මධ්යයේ කුඩා ප්රමාණයේ ස්තූප කිහිපයක් පවතින බව විශ්වාස කෙරේ. එනම්, මුල් යුගයේ කුඩාවට තැනූ ස්තූපය පසුකාලීන රජවරුන් විසින් විශාල කර වටකර බැඳීම නිසා වර්තමානයේ පවතින මහා ස්තූපය නිර්මාණය වී ඇත. මෙහි නිදන් කර ඇති වස්තූන් අතර බුදුන් වහන්සේගේ කේශ ධාතූන් වහන්සේලාද වැඩසිටින බවට ජනප්රවාදයේ පවතී.
No comments:
Post a Comment