ගැටඹේ විහාරය
ගැටඹේ යන නාමය සෑදී ඇත්තේ මහවැලි ගඟේ මෙම ස්ථානයේ පිහිටා තිබූ "ගැටඹ" නම් විශාල ගසක් මුල් කරගෙන බව පැවසේ. පැරණි රජ සමයේ මෙම ස්ථානය මහවැලි ගඟෙන් එතෙර වීමට භාවිතා කළ ප්රධාන තොටුපළක් වූ අතර, එය 'ගැටඹේ තොට' ලෙස හඳුන්වා ඇත. මහනුවර රජ කළ ශ්රී වික්රම රාජසිංහ රජු පවා මෙම ස්ථානය හරහා ගමන් කළ බවත්, එම කාලයේ මෙම ස්ථානය රාජකීය උද්යානයක් ලෙස පැවති බවත් ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ. මහනුවර ඇසළ පෙරහැරේ දිය කැපීමේ චාරිත්රය සමඟ මෙම විහාරස්ථානයට ඇත්තේ වෙන් කළ නොහැකි සම්බන්ධයකි. ජනප්රවාදයට අනුව, අතීතයේ සිටම සතර මහා දේවාලවල කපුවරුන් ගඟ මැදට ගොස් රන් කඩුවෙන් දිය කැපීම සිදුකළේ මෙම ස්ථානයේදීය. එම අවස්ථාවේදී පවතින දැඩි ජල පහර මධ්යයේ වුවත් චාරිත්ර ඉටු කිරීමට අවශ්ය බලය සහ ආශිර්වාදය මෙම භූමියෙන් ලැබෙන බව විශ්වාස කෙරේ. දිය කැපීමෙන් පසු ඊළඟ පෙරහැර ආරම්භ වන තෙක් පෙරහැර කරඬුව සහ දේව ප්රතිමා තැන්පත් කර තැබුවේ ද මෙම විහාරස්ථානයේය. ගැටඹේ බෝධීන් වහන්සේගේ ව්යාප්තිය පිළිබඳව ද සුවිශේෂී කතාවක් ඇත. වර්තමානයේ මාර්ගය දෙපස දැවැන්ත ලෙස විහිදී ඇති බෝධීන් වහන්සේ ආරම්භයේදී ඉතා කුඩා පැළයක් ලෙස පැවති බවත්, කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ප්රධාන මාර්ගය පුළුල් කිරීමේදී පවා මෙම බෝධියට හානියක් නොවී එය සුරැකිව පවතින බවත් සඳහන් වේ. මෙම ස්ථානය පසුකර යන රියදුරන් සහ මගීන් පඬුරු දමා වන්දනා කිරීමේ සිරිත ආරම්භ වී ඇත්තේ මෙම බෝධීන් වහන්සේට ඇති හාස්කම් සහ රැකවරණය පිළිබඳ විශ්වාසය නිසාය. එසේම, මහනුවර රාජධානිය බ්රිතාන්යයන්ට යටත් වූ අවධියේදී පවා මෙම ස්ථානය බෞද්ධ අනන්යතාවය රැකගත් තැනක් ලෙස සැලකේ. පසුකාලීනව ලෙව්කේ රත්නපාල හිමියන් වැනි ප්රකට හිමිවරුන්ගේ මැදිහත් වීමෙන් මෙම විහාරස්ථානය නවීකරණය වී වර්තමාන තත්ත්වයට පත් විය. ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන නිකායන්ට අයත් මහා නායක හිමිවරුන්ගේ පවා ගෞරවයට පාත්ර වූ මෙම ස්ථානය, අතීතයේ සිටම ආගමික මෙන්ම ජාතික වැදගත්කමක් ඇති මධ්යස්ථානයක් ලෙස පැවතිණි.
මහනුවර ගැටඹේ පිහිටි ගැටඹේ රජෝපවනාරාමය ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර මෙන්ම දෙස් විදෙස් සංචාරකයින් අතර ද ඉමහත් ප්රසාදයට පත් පූජනීය ස්ථානයකි. මහනුවර - කොළඹ ප්රධාන මාර්ගයට සහ මහවැලි ගඟට යාබදව පිහිටා ඇති මෙම විහාරස්ථානය, පේරාදෙණිය රාජකීය උද්භිද උද්යානයට ඉතා ආසන්නව පිහිටා ඇත. මෙම පන්සල ප්රසිද්ධ වී ඇත්තේ මාර්ගයට මුහුණලා පිහිටි විශාල බෝධීන් වහන්සේ සහ එම බුදු මැදුරේ ඇති සන්සුන් වාතාවරණය නිසාය. මෙම විහාරස්ථානය ඓතිහාසික වශයෙන් ද සුවිශේෂී වැදගත්කමක් උසුලයි. මහනුවර ඓතිහාසික ඇසළ පෙරහැර අවසානයේ සිදුකරන සාම්ප්රදායික 'දිය කැපීමේ මංගල්යය' පවත්වනු ලබන්නේ ද මෙම විහාරස්ථානය අසල පිහිටි මහවැලි ගඟේ ගැටඹේ තොටුපළේදීය. එම චාරිත්රයෙන් අනතුරුව පෙරහැර කරඬුව මෙම විහාරස්ථානයට වැඩම කරවා පුද පූජා පැවැත්වීම කාලාන්තරයක් තිස්සේ සිදුකරන චාරිත්රයකි. එදිනෙදා ගමන් බිමන් යන බොහෝ පිරිසක් ගැටඹේ බෝධීන් වහන්සේ අසල නතර වී ආශිර්වාද ලබා ගැනීම සිරිතක් කරගෙන සිටිති. විශේෂයෙන්ම වාහන පවා පාර අයිනේ නතර කර පඬුරු දමා වන්දනා කරන බැතිමතුන් මෙහිදී නිතර දැකගත හැකිය. විහාර මන්දිරය ඇතුළත ඇති අලංකාර සිතුවම් සහ මූර්ති මෙන්ම, මහවැලි ගඟ දෙසට විහිදී යන මනරම් පරිසරය විහාරස්ථානයට පැමිණෙන සැදැහැවතුන්ට මහත් මානසික සහනයක් ගෙන දෙයි.
ගැටඹේ රජෝපවනාරාමයේ වර්තමාන තත්ත්වය පිළිබඳව විමසීමේදී එය ආගමික, සමාජීය මෙන්ම සංචාරක වශයෙන් ඉතා කාර්යබහුල සහ වැදගත් මධ්යස්ථානයක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. වර්තමානයේ මෙම විහාරස්ථානය මහනුවරට ඇතුළු වන සහ පිටවන දහස් සංඛ්යාත ජනතාවගේ ප්රධානතම වන්දනීය ස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත. විශේෂයෙන්ම කොළඹ - මහනුවර ප්රධාන මාර්ගය අසලම පිහිටා ඇති බැවින්, දවසේ පැය 24 පුරාම මෙහි බැතිමතුන් දැකගත හැකිය. මාර්ගයේ ගමන් ගන්නා රියදුරන් සහ මගීන් තම ගමනට ආශිර්වාද පතා බෝධීන් වහන්සේ ඉදිරිපිට ඇති පිං පෙට්ටියට පඬුරු දැමීම වර්තමානයේ ඉතා සුපුරුදු දසුනකි. භෞතික සංවර්ධනය අතින් ගත් කල, විහාරස්ථානය තුළ අංගසම්පූර්ණ ධර්ම ශාලාවක්, අලංකාර ලෙස නිමවා ඇති බුදු මැදුරක් සහ බැතිමතුන් සඳහා පහසුකම් රාශියක් වර්තමානය වන විට ස්ථාපිත කර ඇත. මහවැලි ගං ඉවුරේ පිහිටි දිය කැපීමේ මංගල්යය සඳහා වන විශේෂිත පරිශ්රය ද විහාරස්ථානය විසින් මනාව නඩත්තු කරනු ලබයි. විහාරස්ථානය සතු රන් වැටෙන් වට වූ බෝධීන් වහන්සේ සහ ඒ අවට ඇති මනරම් පරිසරය සංචාරකයින්ගේ ද අවධානය දිනාගැනීමට සමත් වී ඇත. සමාජීය වශයෙන් ගත් කල, ගැටඹේ පන්සල වර්තමානයේ මෙරට දේශපාලන සහ සමාජීය තීන්දු තීරණ ගැනීමේදී වැදගත් වන ස්ථානයක් ලෙස ද සැලකේ. විවිධ සමාජ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් විහාරස්ථානයේ මහා සංඝරත්නය දක්වන අදහස් කෙරෙහි රටේ අවධානය නිතර යොමු වේ. මීට අමතරව, ප්රදේශයේ දූ දරුවන්ගේ දහම් අධ්යාපනය නංවාලීම සඳහා ක්රියාත්මක වන දහම් පාසල සහ විවිධ සමාජ සේවා කටයුතු හරහා විහාරස්ථානය වර්තමානයේ ඉතා සක්රීය මෙහෙවරක් ඉටු කරයි.
No comments:
Post a Comment